vrijdag 11 maart 2011

Aardbeving

Altijd al een aardbeving mee willen maken? Eenmaal meegemaakt ben je snel genezen. Ik zat te werken op kantoor toen de kamer zachtjes begon te schudden. Ik had al vaker een kleine aardbeving meegemaakt dus maakte me geen zorgen. Het schudden hield echter niet op en werd steeds erger, zo erg had ik het tot nog toe niet meegemaakt, dacht ik bij mezelf. Tegelijkertijd keek ik naar de veiligheidshelm in de nabijheid van mijn bureau, bedoeld voor aardbevingen, maar achtte de beving niet serieus genoeg. Na een tijdje moest ik mijn PC vastpakken wilde ik niet dat hij omviel, en nog ging er bij mij geen belletje rinkelen. Schilderijen bleven hangen op hun plaatsen, de rest bewoog mee op de ritme van de beving (of van de schokdempers onder het gebouw). Pas veel later begreep ik dat ik geluk had gehad. Ik had in principe de gele veiligheidshelm moeten pakken en onder het bureau moeten gaan zitten, 'duck and cover'.

Onderweg naar huis bleek ik niet de enige. Treinen reden niet - nog steeds niet overigens -, bussen staan stil, veel mensen moeten lopend naar huis. Rond dit tijdstip is het nog nooit zo druk geweest op deze plek, het lijkt hartje Shibuya. Onderweg klinken de sirenes die een komende tsunami aankondigen. Boven hoor je het geklop van helikopterbladen. Voor mij geen gevaar dacht ik nog, maar pas bij thuiskomst realiseerde ik me bij het zien van het nieuws de werkelijke gevolgen van de vloedgolven. Zelf ben ik op de fiets en constateer dat sommige wandelaars al wandelend foto's maken van Tokyo Tower. Je ziet nog eens wat als je gedwongen bent je te verplaatsen met de benenwagen. Aangekomen bij het stoplicht raak ik aan de praat met een motorrijder. Ook hij leek geschrokken, maar blij te zijn het te hebben overleeft. 'kowakatta', het was inderdaad best eng.

Eenmaal thuis aangekomen doe ik de deur open en zie ik wat voor schade een aardbeving aan kan richten, al had het velen malen erger kunnen zijn. Ik word gestoord door een contant gepiep, de koelkast staat open, evenals de keukenkasten. Flessen drank vallen bijna naar beneden, de gootsteen is een grote puinhoop. Even later blijken veel schalen en koppen gesneuveld. Gelukkig zijn al mijn vrienden tot dusver ongedeerd, het geplande etentje en het stappen gaan vanavond niet door. De grote aardbeving is over, maar om tien minuten schrikt de aarde even op - naschokken. Naschokken zijn als donderslag, je weet dat het echte grote gevaar geweken is, hoewel nog steeds gebouwen die de eerste schok op een haar na overleefd hebben toch nog in elkaar kunnen klappen, maar je voelt je er toch niet fijn bij.

zaterdag 5 maart 2011

Tokyo Tower

Ik sta te wachten in de rij om Tokyo Tower te 'beklimmen' samen met Rin, een meisje dat ik nog ken uit Osaka. Tijdens het wachten draait een van de twee schoolmeisjes die voor mij staan zich om, lacht en zwaait. Als in een comedy draai ik me om en zie niemand staan... ik ben het doelwit - en had dit kunnen weten. Na deze kleine constatering kijk ik ze aan en vraag in het Japans of ze mij bedoelen. Geheel niet verrast - of onder de indruk - van het feit dat ik, een buitenlander welteverstaan, een beetje Japans spreek, antwoorden ze met 'natuurlijk bedoelen we jou'. Tevens zeggen ze dat zij uit Kyushu komen, Japans meest zuidelijke van de grote vier eilanden, en vandaag (herstel) , vanochtend zijn aangekomen in Tokyo en heel erg blij zijn hier te zijn - dit alles vergezeld met een schattige uitdrukking op hun gezicht, uitstraling van Japans enthousiasme en een brede glimlach. Vergeet hier even niet dat beide dames de moed hebben gehad rechtstreeks een buitenlander aan te spreken. Ik vertel hen dat het meisje dat naast me staat ook uit Kyushu komt, de wereld is klein. Ze kijken weer om, zien dat hun ouders al naar binnen gaan en roepen 'mata ne', tot ziens, glimlachen, en weg zijn ze. Als Japanners mij verrassen zijn het altijd kinderen. Zij zijn nog niet geketend aan conventies en traditionele verplichtingen, spontaan, direct en oprecht. Even geen matglas of dubbele bodems, maar kraakhelder. Net zoals beschreven in Hiromi Kawakami's Kamisama (God). De beer zegt (dat in mijn verbeelding altijd een ijsbeer is, hoewel dit niet zo is): 'chisai hito wa jaki ga nai desu ne', (grove vertaling: De kleintjes... er zit geen greintje slechte wil in hen, is het niet?)

vrijdag 18 februari 2011

In rep en roer: walvissen en sumoworstelaars

De Japanse bevolking krijgt nogal wat voor zijn kiezen de afgelopen maanden; een spannende periode lijkt te zijn ingetreden. Hier even een opsomming van evenementen die de Japanse 'crisis' doen reflecteren.

Ten eerste heeft het corruptie schandaal rondom Ozawa niet alleen geleid tot een grote teleurstelling onder de bevolking, het zaait ook nog eens tweedracht binnen de Democratisch Japanse Partij (DJP, de regeringspartij op dit moment) waardoor premier Kan waarschijnlijk zijn budgettaire plannen niet door kan voeren en binnenkort misschien genoodzaakt is af te treden. Kan probeert nu op Coheniaanse wijze de boel bij elkaar te houden, maar ook hij kan het gedrag van 'kingpin' Ozawa niet tolereren en dringt aan op het ontzeggen van zijn partijlidmaatschap. Helaas denken 16 andere partijleden daar anders over, wat de politieke situatie in Japan nog onstabieler maakt dan deze in feite al was.

Ten tweede wordt de Japanse bevolking geconfronteerd met frauduleuze sumoworstelaars, de hoeksteen van de Japanse samenleving . De Japanse Rouvoet zit met zijn handen in het haar. Uit een aantal smsjes blijkt dat sumoworstelaars van te voren afspreken wie er gaat winnen om zodoende wat extra's bij te verdienen. Nu aan het licht is gekomen dat het sumoworstelen een en al doorgestoken kaart blijkt te zijn, is de toekomstige basho in maart, dat plaats zou vinden in Osaka, gecancelled. Natuurlijk tot grote teleurstelling van de Japanse bevolking, die overigens positief blijft. De sumo's zitten even in een dip, maar de nationale sport komt er wel weer boven op. Waarschijnlijk niet meer met overheidssteun. Premier Kan reageerde furieus op de Sumobond en pleit nu voor een breuk van de overheid met de sumowereld. De overheid heeft immers al genoeg corruptieschandalen aan zijn broek hangen.

Ten derde is daar nog de deceptie van de walvisvangst. De zeeherders hebben 'hun' walvissen behoed van een afgrijselijke dood. Deze hoeven dan ook niet meer te vrezen voor 10 jarige opvang in grote vriezers alvorens geconsumeerd te worden door jonge Japannertjes die eigenlijk helemaal geen walvis vlees willen eten. Op dit moment bedraagt de Japanse walvisvlees voorraad 5000 ton - een aantal jaren geleden, in 2000 geloof ik, bedroeg dit nog maar 1500 ton. Daar komt nog bij dat zij het vlees aan de straatstenen niet kwijt kunnen. Walvisvlees is niet meer 'hot' in Japan, veel visliefhebbers eten liever tonijn - want dat mag nog wel. Alleen nog onder de oudjes van de bevolking schijnt er nog vraag te leven. Omdat de Japanse overheid met massa's bevroren walvis blijft zitten hebben ze een soort van walvisdag uitgeroepen. De Japanse vorm van nationale soepdag waarbij schoolkinderen voor lunch 'verplicht' worden walvisvlees te verorberen. Het is wel gratis. Maar Japanners zijn geen Nederlanders en kinderen blijven kinderen; veel kinderen lusten het gewoon niet. Een vriend van mij kreeg vroeger ook zo nu en dan walvisvlees mee in zijn bento - lunchbox -, want papa vond het zo lekker. Maar terugkomend op de kernzin, Japan heeft zijn walvisjacht in de Antarctische oceaan gestaakt en beperkt zich nu enkel nog maar tot de Pacific en walvisvangst nabij de kust. Dus meer patat, minder sushi.

Ten vierde heeft Japan ook nog territoriale conflicten. De Japanse kustwacht heeft een rekening gestuurd naar de Chinese visser die met opzet tegen boten van de kustwacht botste. Natuurlijk gaat deze beste meneer dat niet betalen, waardoor er nog steeds geen einde lijkt in het Senkaku (Diaoyu) conflict. Daarnaast bestaat er nog onenigheid tussen Japan en Rusland omtrent de Kurillen. Een aantal eilanden worden door beide partijen geclaimd. Sommigen onder de Japanse bevolking, een minderheid overigens, zijn zo boos over nationale staatsbezoeken van Russische hoge ambtenaren en de president aan de eilanden, dat zij een Russische vlag hebben verbrand (voor de Russische ambassade). Moest de arme Japanse ambassadeur op het matje komen.

Tot zo ver een kijkje in de Japanse 'crisis' - Japan kampt nog met veel meer problemen, maar dan blijf ik bezig. Een voordeel van deze stage is dat je redelijk bij blijft wat betreft het Japanse nieuws. Kon ik me in mijn tijd als uitwisselingsstudent nog volledig concentreren op de Japanse taal krijg ik nu een betere inkijk in de Japanse politieke en economische situatie. Het heeft allebei wel iets.

dinsdag 8 februari 2011

stukje Azie in Japan: tsukiji

Roppongi, beroemd - en geroemd - 0m zijn overweldigende nachtleven, wordt niet echt als Japans gezien in Japan. Er wordt drugs verhandeld, zijn veel buitenlanders en er is een wijd aanbod aan plezierig 'westers' vermaak in de vorm van nachtclubs, etc. Nee als je de echte Japanse cultuur mee wilt maken kun je beter in Shibuya of Harajuku zijn, hoewel ook deze buurten worden gesierd met louche buitenlanders, nachtapothekers en eufemistische 'soap lands'. Je kunt er je kont niet keren zonder per ongeluk op vijf voeten te stappen en drie schoolmeisjes omver te duwen. Helaas moet ik alle Japanners teleurstellen, maar, zowel Roppongi als Harajuku als Shibuya zijn erg Japans. Het zijn echter wel symbolen van een nieuwe generatie Japan, dat de oude lijkt weg te stoppen in oude betonnen bejaardenhuizen of geheel aan hun lot over te laten in de Japanse jungle van het platteland.

Een deel van de oude generatie, hoewel slechts zijn schaduw, is echter nog steeds aanwezig in Tokyo, en dat is de vismarkt in Tsukiji. Net als in de rest van Tokyo is het aardig druk, maar er lijkt wel een ander soort type mens rond te banjeren. Er wordt luidruchtig geschreeuwd, net als op de Nederlandse groentemarkt en in de rest van Tokyo, maar de atmosfeer is geheel anders. Al het Engels lijkt van de aardbodem verdwenen, evenals de discipline van zowel de verkopers als de voorbijgangers. Laatstgenoemden worden getrakteerd op iets dat lijkt op een Indonesische pasar. Hoewel niet zo chaotisch als zijn Indonesische pendant, geeft de vismarkt van Tsukiji een eerlijke Aziatische sfeer. Als je klaar bent met je rijstkom vol bijna uitgestorven rauwe tonijn wordt je zonder pardon de winkel uit geduwd: 'Irasshamase!', welkom, volgende klant. Dit is echt ondenkbaar in andere restaurantjes en eetgelegenheden in Tokyo. Gebrek aan discipline, bedrogen beleefdheid, en spontaniteit, een plek van Japanse 'honne' (ware ik) lijkt gevonden.

zaterdag 29 januari 2011

the art of gaman

Vanaf maart vorig jaar is er een exhibitie te zien in het Smithsonian Art Museum in Washington getiteld: the art of gaman (zie voor meer info: http://search.japantimes.co.jp/mail/nn20110129f2.html). Bij deze exhibitie worden oude voorwerpen van voormalige Japans-Amerikaanse interneringskamp gevangenen tentoongesteld. Dit zijn voornamelijk kunstvoorwerpen en meubels die zij tijdens hun internering tussen 1942 en 1945 hadden vervaardigd om hun treurige omgeving wat op te vrolijken. Even voor de duidelijkheid: in deze periode hadden de VS, gevoed door rassenhaat, oorlogshysterie en gebrek aan politiek leiderschap (al plaats ik bij de laatste verklaring mijn vraagtekens aangezien Roosevelt het plan voor 'relocatie' - ook wel executive order 9066 genoemd - heeft ondertekend) ongeveer 110.000 Japanse-Amerikanen opgesloten in 'evacuatiekampen' - een eufemisme voor interneringskampen. Toen de Tweede Wereldoorlog eenmaal was afgelopen hebben zij deze voorwerpen, tezamen met hun herinneringen over het kamp op een stoffige zolder weggestopt. Allengs zijn deze unieke voorwerpen weer boven water gekomen, evenals de herinneringen, en beschikbaar gesteld aan het museum. Een officiële verontschuldiging in 1988 door de VS lijkt de de terugkomst van verloren herinneringen te onderstrepen. En nu stelt het museum de verkregen voorwerpen tentoon onder het mom van het Japanse woord gaman.

Gaman betekent letterlijk 'geduld' of 'weerstaan', maar kan opgevat worden als het vermogen om verschrikkelijke dingen in stille vastberadenheid te ondergaan. In Japan wordt de kunst van het weerstaan dan ook wel als een culturele waarde beschouwd. Zo trotseren Japanners in stilte de hiërarchische dominantie, de bemoeizuchtige overheid, overvolle treinen en het 'asociale' (of sociale) gedrag van buitenlanders. Kortom gaman is het toverwoord om de harmonie in de maatschappij te bewaren.

Maar deze culturele conventie heeft ook zijn nadelen. De nieuwe generatie jongeren lijkt deze namelijk wel erg serieus te nemen. Zo lijkt de jeugd collectief besloten te hebben dat zij ook seksuele verleidingen moet weerstaan en dat kan de toekomst van Japan erg veel schade berokkenen. Doordat een derde van de nieuwe generatie adolescenten tussen de 16 en 19 hun computerspelletjes verkiezen boven seksuele oefening (onderzoek van METI wijst uit dat een derde van de Japanse jongeren geen interesse hebben in vrouwen of seks) komen er in de toekomst minder kindjes. Gevolgen op lange termijn zijn dan een verdere vergrijzing van de samenleving, een verminderende vraag naar woonruimten en publieke voorzieningen. Treinen zullen niet meer zo vol zijn of zelfs leegblijven. In het ergste geval zullen zelfs spooksteden ontstaan. Op het Japanse platteland zijn de gevolgen van een dalende bevolking al enigszins zichtbaar. De enige publieke instantie die zal profiteren van de vergrijzing is het ziekenhuis. Maar als de nieuwe generatie die niet kan betalen zal het droevig gesteld zijn met de toekomstige ziekenzorg. Misschien dat robots het arbeidstekort kunnen oplossen. Zij zijn goedkoper, maar gaan niet uit eten, hebben geen behoefte aan televisie, computerspelletjes en een pretpark. Kortom zij consumeren niet.

Andere mensen die verondersteld werden het onverdraaglijke te verdragen zijn de hibakusha (overlevenden van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki, respectievelijk op 6 en 9 augustus 1945). Deze levende museumstukken hebben in Japan dezelfde status als voormalige concentratiekamp gevangenen in de 'westerse wereld'. Helaas schijnt dat niet zo te zijn in Europa. In een comedyshow in Engeland werd een overlevende van beide atoombommen betiteld als de ongelukkigste mens op aarde. De Japanse overheid nam dit niet in dank af. Zij eisten dan ook direct excuses, die zij kregen van de BBC, en vertelde expliciet het te betreuren dat een 'hiroshima' besef ontbreekt in het collectieve geheugen van de Engelsen.

Het is opmerkelijk dat Japan dit betreurt. Wanneer we bovenstaand fenomeen versimpelen naar een principe is het niet meer dan logisch dat Hiroshima minder speelt in Engeland dan in Japan. Zij hebben er niet onder geleden. Japan maakt dan wel geen grapjes over voormalige troostmeisjes en mishandelde krijgsgevangenen, maar het heeft een lange tijd geduurd voordat zij wel bewust stilstonden bij dergelijke zaken(en ook dit is aan discussie onderhevig). De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet, zou je kunnen zeggen, maar we moeten ons niet te veel concentreren op een voortdurend jij-bakken. Het is een goed teken dat Japan commentaar geeft op de Britten, want ze hebben gelijk. Israel en Duitsland zouden hetzelfde gedaan hebben wanneer het had gegaan om een Holocaust overlevende.

Wat overigens te prijzen valt is de Japanse inspanning op het gebied van non-proliferatie en het aanwakkeren van historisch besef omtrent de nucleaire rampen in Hiroshima en Nagasaki. De burgemeester van Nagasaki heeft de BBC verzocht om een documentaire over de dubbele-hibakusha Tsutomu Yamaguchi uit te zenden. Zo kan een cynische grap toch goede resultaten boeken.

dinsdag 25 januari 2011

Shirokanedai

Shirokanedai ligt ten zuidoosten van Shibuya, het centrum van de Japanse tiener cultuur. shiro betekent wit, kane betekent geld en dai betekent grofweg zoiets als podium, dus je zou verwachten dat ik hier op een gouden witte berg woon, en dat doe ik ook. Mensen die in Shirokanedai wonen zeggen niet dat ze in Shirokanédai wonen, conform de Japanse uitspraak, maar in shiròkanedes, het liefst met een zo Frans mogelijke tongval. De poedels en andere 'troetelhondjes' die je schattig kunt maken met verscheidene attributen schijn je er gratis bij te krijgen.

De prijzen in Shirokanedai hebben zich gevormd naar de omwonenden, waardoor boodschappen hier onbetaalbaar zijn. Daarnaast bestaan er nauwelijks eetgelegenheden. In de buurt van de directeuren wordt er door de vrouw gekookt, of nominication bedreven in een van de izakaya's (Japanse bar/restaurant) in het centrum. nominication is een 'Japans' fenomeen. Het woord is een samenvoeging van het werkwoord nomu, wat drinken betekent, en communication. Oftewel, er wordt zowel gezopen als gecommuniceerd, iets wat in de Japanse maatschappij vrij goed samen lijken te gaan - waar niet overigens. Nee voor de eetgelegenheden en de gezelligheid kan je beter in Ebisu wonen; twee kilometer verderop.

Leven in Shirokanedai heeft niet alleen financiële nadelen, maar brengt ook wel degelijk voordeel met zich mee. En dat is status. Mensen zijn snel onder de indruk wanneer ik hen vertel in Shirokanedai te wonen. Okanemochi da ne~, een rijk man, zeggen ze dan. Maar niks is minder waar natuurlijk - wat ik overigens alleen vertel wanneer het me uitkomt. Het is niet verstandig van de daken te schreeuwen dat je tussen de rijke ka-cho, en bu-cho's, kortweg de directeuren van belangrijke Japanse bedrijven, woont. Nu al confronteren Japanse collega's mij met de veronderstelling dat ik hen best kan trakteren. kochi so sama deshita!

vrijdag 21 januari 2011

Tadaima

Nihon, nagai desu ka (letterlijk: hoe lang is Japan), Nihongo ga djoozu da yo ne (je Japans is echt goed!). Nog maar een week ben ik in Tokio, en alweer heb ik de meest aan buitlanders gestelde vragen gehad. 'Nee, ik ben nog maar sinds zondag in Japan, en nee mijn Japans is niet "heel goed"'. Hisabisa Nihon, Long time no see Japan. Ik ben er weer.

Tokio, zegt men, bevindt zich in een andere dimensie dan Osaka, maar dan wel op dezelfde wereld. Als stagiair zou ik mijzelf onverhoeds in nog een andere dimensie begeven. Eentje die ik nog niet eerder had waargenomen en zich voor een groot gedeelte onder de grond bevindt. De dimensie van de metro in de ochtendspits.

Ik zal jullie de meest stereotype schets geven van het fenomeen metro's (of treinen) in Tokio. Mijn eerste werkdag, ik sta om zeven uur op en het is al licht buiten... vreemd. Ik neem een heerlijke warme douche, poets mijn tanden, drink appelsap, doe mijn pak aan en strik mijn das te kort, dan te lang, dan precies goed - of toch een beetje scheef -, nou dan hangt ie maar lekker scheef, en ga op weg naar metrostation Shirokanedai. Het is erg rustig op straat, af en toe passeer ik een jong knaapje met een korte broek (en pet) -het is vier graden- of een meisje, met een korte rok. Het is stil. (denk nu even aan het camera moment wanneer een leeg plastic zakje gefilmd wordt). En dan komt de metroingang, nog steeds weinig zielen te bekennen zo om acht uur, denk ik. Ik moet mezelf concentreren om aan de goede kant van de roltrap te staan, mensen staan daar namelijk aan de linkerkant, rechterkant is voor mensen die haast hebben of aan hun conditie willen werken - of mensen uit Osaka. Eenmaal aangekomen op het perron staan al kleine rijen mensen te wachten op de metro. Ik realiseer me dat ik toch niet helemaal alleen ben. En dan komt de trein en krijg ik het Japanse fenomeen van 'man-in densha' voor mijn ogen geschoven. Ik kan mijn lach moeilijk onderdrukken. Als sardientjes in een blik staan zij daar, te verschijnen, en dan, 'doa ga hirakimasu' gaan de sluizen open, en vindt er een geboorte plaats, die vervolgens weer hardhandig gevolgd wordt door een inseminatie.

Dit fenomeen is werkelijk waar ondenkbaar in Nederland. Tijdens deze gebeurtenis blijft iedereen stil. Niemand duwt elkaar, behalve als ze erin willen, maar dan is het geoorloofd; sardientjes klagen immers ook niet wanneer zij in het blik geperst worden. Mensen lijken hun adem in te houden en ondanks de drukte zal de kans dat je beurs gestolen wordt door een zakenroller bijna nihil zijn.

Eenmaal aangekomen op het station Onarimon moet ik er uit. Het is inmiddels een normaal gevulde trein; de mensen zijn nu olijven geworden. De voornaamste redenen hiervoor is dat de Mito-lijn, waarmee ik reis, niet een hele grote drukke lijn is. Wanneer ik naar boven loop neem ik de rechterkant van de trap, want zin om te wachten op een plekje op de roltrap heb ik niet. Reeds eerder ben ik al een lange rij wachtenden op de lift gepasseerd. En na een aantal trappen ben ik weer in de buitenlucht met een heldere blauwe hemel. De ambassade is vrij gemakkelijk te vinden vanaf dit station, hoewel ik het tot mijn schaamte wel heb moeten vragen. 'Meneer waar is de Nederlandse ambassade?', 'die bent u zojuist gepasseerd, ziet u die twee leeuwen daar?', 'aaah', juist ja, Je Maintandrai, een kleinigheidje hou je toch.

Bij aankomst voor de poort vraag de beveiliger of ik me aan wil melden. Ik zeg dat ik de nieuwe stagiair ben. Hij knikt en zegt, 'You are a envied man, we expect big things from you'.

zondag 12 juli 2009

Mijn laatste bericht

Over drie weken ga ik weer terug naar Nederland. Na 10 maanden in Japan te hebben gefeest, gestudeerd, gewoond en gereisd. Ik ben net terug van een kleine trip naar Biwako, het grootste meer in Japan, samen met mijn huisbaas, een vriend van mijn huisbaas en twee huisgenoten. Uiteraard was dit een groot feest en heb ik met name gelachen om mijn huisbaas, die een speciale manier van humor heeft en eigenlijk het beste gekarakteriseerd kan worden als een 'dromer'.

Een karakter an sich. Gaan we voor dag en dauw op weg met de auto komt hij erachter dat hij de sleutel, van zijn vakantiehuisje bij het meer waar we van plan waren te overnachten, was vergeten. Daarnaast is hij verscheidene keren zijn buideltasje, juist bedoeld om je waardevolle spullen te waarborgen, bijna vergeten. Kortom hij raakt alles kwijt wat los of vast zit. Maar als dit het enige zou zijn was de drama nog te overzien ware het niet dat we ook verdwaald zijn onderweg en hij moest vragen aan een goed gehumeurde voorbijganger: 'sorry, maar kunt u mij vertellen waar mijn vakantiehuisje is?'. Maar al met al een hele vriendelijke man, die toch veel geld heeft, maar toch ook heel erg zuinig is. Niets mag weggegooid worden en ook op de vakantie worden de regels van het scheiden van het afval met zorg gevolgd.

Volgende week heb ik mijn galgenmaal bij mijn hostfamily om na een jaar in hun zorg te zijn geweest afscheid te nemen. Het weekend daarop ga ik voor mijn laatste sightseeing samen met mijn vrienden naar Tokyo, het economisch centrum van Japan en de week daarop ben ik weer in Nederland en moet ik weer gaan studeren voor het echte leven, oftewel met mijn master beginnen. Nadat ik natuurlijk, hopelijk, mijn bachelor heb afgerond.

Dit is dan ook mijn laatste bericht, want waarschijnlijk zal ik het te druk hebben met het zien van allerlei mensen die ik misschien al in tijden niet heb gezien en natuurlijk moet ik aan het einde van dit semester aan deze universiteit ook velerlei verslagen inleveren.

Tot over drie weken.

maandag 29 juni 2009

wonderen bestaan

Weer even een korte update van wat ik allemaal hier in het prachtige Japan meemaak. Eigenlijk valt er niet zo heel veel te melden dat nodig meegedeeld moet worden, maar toch...

Afgelopen zondag werd ik weer eens verrast door mijn Japanse student. Hij bracht mij naar het platteland van Minoo (stad waar ik woon)(oftewel de bergen) en al gauw kwam ik tot de ontdekking dat het slechts vijf minuten rijden is met de auto en men bevindt zich tussen de wilde bergen van Japan. Ik wist niet dat zo heel erg dicht bij mij in de buurt 'kleine' dalletjes te vinden waren met rijstterrassen, fraaie oude Japanse houten huizen en Japanse boerderijen, zelfs een souvenirswinkel waar ze de plaatselijke specialiteiten verkopen. Je raad het nooit... rijst. maar ook brood gemaakt van rijst, wat verbazingwekkend lekker smaakt. Japan blijft me zo nu en dan alsnog verbazen.

De dag daarvoor was het ook de bedoeling dat we gingen bbqen aan het strand van Kobe. De bbq ging bij gebrek aan bbq materiaal helaas niet door, maar dat hebben we praktisch opgelost door gewoon een maaltijd bij de gemakswinkel te kopen. Ook heel erg lekker, maar net even anders. In ieder geval wel goedkoper. Al etend van mijn goedkope maaltijd kon ik dan op het strand van het prachtige uitzicht genieten. Dit fraaie uitzicht bestond uit een groot eiland(Awaji-jima) dat verbonden is met een schitterende nieuwe brug, aardbevindbestendig- hoewel dit nog bewezen moet worden- en een mooie zonsondergang. Erg genoten die avond, zeker toen de brug gesierd werd met blauwe lampjes.

Och ja en hoe kan ik het vergeten. Ik heb ook nog vuurvliegjes gezien, en zelfs gevangen. Erg leuk al die lichtjes in de donkere lucht en des te mooier is het dat deze insecten enkel in de buurt van stromende watertjes te vinden zijn. Vaak kan ik ze ook zien rondom het riviertje vlak langs mijn huis, erg leuk.

woensdag 10 juni 2009

teaching Dutchlish

Het is de hoogste tijd om wat te vertellen over mijn bijverdiensten als docent Engels. Ondanks mijn onverteerbare Hollandse accent is het mij toch gelukt een bijbaantje te vinden als docent.

In Japan wil iedereen Engels leren. En hoewel alle Japanners op de middelbare school behoorlijk wat lessen Engels achter de kiezen hebben gehad beheersen velen de Engelse taal slechts matig. Vandaar dat zelfs ik, met mijn Nederlandse accent, een bijbaantje kan krijgen als Engelse tutor! In Japan horen zij het verschil namelijk niet tussen de verscheidene accenten. Heel handig.

Mijn student heet Shinsuke, en is volgens mij het beste voorbeeld van de nieuwe generatie Japanner. Als hij met zijn vrouw praat lijkt hij erg dominant, maar uit zijn verhalen blijkt dat hij, net als elke man, toch ook onderdrukt wordt door het vrouwelijke geslacht. Hij houdt bijvoorbeeld van vis, maar zijn vrouw van vlees. Aangezien zij de baas is in de keuken betekent dat dus meer vlees dan vis. Daarnaast gaat hij ook mee om de boodschappen.

Via mijn student krijg ik veel te weten over de alledaagse Japanse cultuur, het gebruik van Kansai-ben (Japans dialect) en waar de stripclubs van Osaka te vinden zijn.

Tot zover mijn baan als docent Engels.

donderdag 4 juni 2009

Buta influenza

De hele wereld leek geschokt bij het uitbreken van een nieuw virus, afkomstig uit Mexico, dat aldaar snel enkele Mexicaanse levens eiste. Grenzen werden gesloten, reizigers werden gedwongen tot onderzoek en om een verdere verspreiding van dit dodelijke virus te voorkomen werden er in Japan zelfs scholen gesloten. Maar als snel was duidelijk, althans als we het nieuws uit Nederland moesten geloven, dat dit dodelijke virus  helemaal niet zo dodelijk bleek te zijn, maar het eigenlijk dezelfde gevolgen had als de 'gewone griep'.

Enkel had de Japanse regering dit pas enkele maanden later door. Daarom werd de Universiteit van Osaka voor een week gesloten, werd men geadviseerd openbare plaatsen waar veel mensen zich verzamelen te vermijden, mondmaskers te dragen, te gorgelen bij thuiskomst en luttele duizenden keren op een dag je handen te wassen.

Het ironische van alles is dat de meeste studenten en zeker de uitwisselingsstudenten zich hier niets van aantrekken en deze vrije week zien als een extra vakantie week. Zo zijn wij ook gewoon wezen stappen, hebben zonder twijfel drukke plaatsen bezocht (die eigenlijk ook gewoon druk bleven) en hebben wij zelfs voor de gezelligheid het epicenter van 'het kwaad' bezocht: Kobe.

Conclusie. Na een aantal chaotische maanden (of zonder te overdrijven een enkele maand) de gewone horde Japanners de stuipen op het lijf te hebben gejaagd - door alle angstige Japanse hertjes was het na een aantal dagen niet eens meer mogelijk een masker te kopen in de supermarkt, die er meestal al op voorraad aanwezig zijn omdat Japanners deze ook gebruiken in het 'normale leven' zonder varkensgriep of BSE - kwam de overheid eindelijk met het verlossingsschot: lieve burgers, jullie hoeven zich geen zorgen meer te maken, degenen die het virus dragen kunnen gewoon behandeld worden in de daarvoor speciaal aangewezen ziekenhuizen, waar de slachtoffers na behandeling hun rustige leventje weer kunnen vervolgen.

zondag 17 mei 2009

interessant dagelijks leven

Tot nu toe heb ik redelijk veel gereisd in het land van de rijzende zon. Zo ben ik naar het eiland Okinawa afgereisd, heb ik de eeuwenoude tempels van Kyoto en Nara bekeken, in de Grote Oceaan gezwommen, de uit het as herrezen steden Kobe en Hiroshima gezien en ook nog het eiland Kyuushuu een bezoek aangedaan. Zodoende heb ik erg veel van de Japanse cultuur gezien en niet te vergeten de prachtige seizoenen van de Japanse 'wilde' natuur.

Maar eigenlijk beleef ik voor mezelf de mooiste en veelal interessantste dingen in Osaka. Met name in de gesprekken met mijn hostfamily en met mijn leergierige studenten die mij veel informatie geven over het dagelijkse leven van de Japanner, waar zij zich aan hekelen, en niet te vergeten, over hoe zij over het leven en het verleden denken.

Te beginnen met discriminatie. Ook al is Japan een democratie, toch blijft discriminatie, net als in Nederland helaas niet weg te denken in de Japanse maatschappij. De mensen worden toleranter, maar discriminatie tegenover Chinezen, Koreanen, andere Aziaten, Burakumin, Ainu en RyuuKyuus is nog steeds van alledag. De Burakumin is een restant van de Edoperiode (1600-1868) waarin de samenleving nog ingedeeld was in standen (Net als de Europese middeleeuwen). Technisch gesproken is de burakumin helemaal geen stand, maar is het een groep mensen die niet tot een stand behoorde, oftewel het onkruid van de samenleving. Waar moet men dan zoal aan denken? In het boeddhistische Japan van de Edoperiode werd het werk dat het doden van dieren inhield gezien als mensonwaardig. Vooral slagers behoorden tot deze burakumin stand. Nog steeds worden Japanners die afstammelingen zijn van deze stand met de nek aangekeken door sommige Japanners. Ainu en RyuuKyuu zijn de aloude, zelfs oorspronkelijke, bewoners van Japan. Helaas worden deze mensen nog steeds gediscrimineerd.

Van de verhalen die ik gehoord heb van mijn hostfamily is er met name op het platteland nog sprake van discriminatie. Mijn hostvader bekent eerlijk niet veel met buitenlanders te hebben toen hij nog op het platteland leefde. Hij had sinds drie jaar geleden zelfs nog nooit een zwarte gezien! Daarnaast stond hij niet zo positief tegenover Chinezen of Koreanen, maar sinds zijn vrouw gastvrouw voor buitenlandse studenten is geworden is zijn mening over buitenlanders helemaal veranderd. Mijn hostmoeder staat in het geheel open voor vreemdelingen.

Over Koreanen gesproken. Een van mijn beste Japanse vrienden is half Koreaans. En nog vreemder, wij buitenlandse studenten, en goede vrienden zijn de enige mensen aan wie hij het heeft durven vertellen. Zelfs zijn Japanse vrienden weten niet dat hij Koreaans bloed in zich heeft. Waarschijnlijk kijken de jongeren een stuk toleranter tegenover Koreanen, Ainu etc., maar hij neemt liever geen risico. Er is sprake van onredelijke discriminatie, maar gelukkig zijn er nog veel uitzonderingen.

zaterdag 9 mei 2009

Een gouden week

Na een adempauze van achttien dagen moest ik maar weer eens hard aan het werk dacht ik zo, te beginnen met mijn blog. Uiteraard het allerbelangrijkste. In de dagen dat ik niets van mij heb laten horen heb ik natuurlijk veel bijzondere dingen gedaan...

The Golden Week,
Heel erg Japans. In Japan heb je verscheidene feestdagen in de Nederlandse meivakantie. Waaronder kinderdag (jammer dat ze dat nog steeds niet in Nederland hebben ingevoerd), de verjaardag van de showa keizer (Hirohito), die nu symbool staat voor de keizer, en nog verscheidene andere vrije dagen waarvan ik de naam en betekenis van vergeten ben. Daarom heeft de overheid, of in ieder geval vele instellingen, besloten van deze feestdagen een feest week te maken. Genaamd The Golden Week. Of in het Japans... goorenden uiiku.

Eerst wat over kinderdag, of eigenlijk jongensdag.
Op deze dag zijn er verscheidene ceremonies e.d. aan de gang op het archipel Japan. Er zijn verscheidene rituelen waarvan ik niet weet wat het precies inhoudt, maar het belangrijkste, of in ieder geval de kern van het verhaal, is dat ouders zich tot de goden richten en bidden voor een voorspoedige toekomst van hun zoon. Het belangrijkste symbool voor dit evenement zijn de karpervlaggen die uitgehangen worden buiten het huis. Een karper is in Japanse ogen een krachtig dier dat niet alleen dient om opgegeten of opgevist te worden, maar staat symbool voor voorspoed en kracht. Daarnaast staat er in veel huizen een samurai pantser uitgestald in de ontvangsthal. Omdat veel huizen in Japan, beter gezegd veel appartementen, erg klein zijn wordt vandaag de dag enkel de helm uitgestald. In het geval van het huis waarin ik nu woon is alles uitgestald. Helm, pantser, zwaard, pijl en boog, niets ontbreekt. Natuurlijk is er eens per jaar ook een meisjesdag. Op deze dag worden poppen uitgestald. Daarnaast maken de meisjes zelf hun eigen pop. Dit festival is in het begin van maart.

Bij zulke evenementen vraag ik mijzelf af: waarom geen kinderdag in Nederland? Het antwoord is natuurlijk gewoon simpel, vanwege het verschil van het overheersende geloof. Maar we hebben immers wel Moeder- en Vaderdag. Net als in Japan overigens. Of moet ik pappa's stelling maar geloven: in Nederland is het elke dag kinderdag. Overigens wel betreurend dat ze in Nederland wel dierendag hebben.

Bij dezen sorry dat ik jullie weer lastig heb gevallen met verhalen over de Japanse cultuur en zal daarom dan ook snel overgaan naar mijn normale heldenverhalen.

Afgelopen week ben ik met een huisgenoot (Masahiro) en zijn vrienden (Takuo, Imani, en gong-chan) met de auto naar Kyuushuu geweest. Kyuushuu is het meest zuidelijke eiland dat direct verbonden is met de rest van het archipel genaamd Japan. Het hoort er warmer te zijn dan gebruikelijk, meestal is dit de plaats waar de kersenbloesem het eerste bloeit, en is bekend om zijn onsens (spa's) en vulkanische omgeving. Vanaf Osaka is het zo ongeveer 10 uurtjes rijden met de auto, en dat was mij het nachtje wel. Ja het nachtje! Reizen op Japanse stijl betekent rijden in de nacht. Zo wordt er geen tijd verloren en hoef je niet tien uur lang uit je neus te peuteren. We vertrokken om 12 uur in het holst van de nacht en kwamen 's ochtends om 10 uur aan in Fukuoka. De specialiteit van Fukuoka, eigenlijk in heel KyuuShuu, is Ramen (noodles). Zodoende heb ik drie dagen enkel noodles gegeten. Na overheerlijke ramen gegeten te hebben zijn we de auto weer in geklommen op weg naar Masahiro's geboorteplaats, genaamd: niemandsland. We hebben bij zijn ouders overnacht en zijn ook getrakteerd op een overheerlijke maaltijd (eindelijk een keer geen ramen). De volgende dag zijn we op weg geweest naar Kumamoto. Daar heb ik voor de derde keer in mijn leven een vulkaan beklommen, Nederlandse kaas gegeten, mooi kasteel gezien en acht uur geslapen op de vloer van het appartement van een van Masahiro's vrienden. Daarna zijn we 's nachts weer vredig teruggereden, Na een stop in Fukuoka voor de broodnodige porties Ramen, en ben ik uiteindelijk weer veilig thuis gekomen.

maandag 20 april 2009

weer eens een berichtje

Graag wil ik iedereen bedanken die een kaartje heeft gestuurd voor mijn verjaardag of op een andere manier mij met mijn verjaardag gefeliciteerd heeft, hetzij per sms, mail, facebook, hyves, skype e.d. Verder wil ik iedereen bedanken voor eventuele financiële toelagen en/of andere traktaties. Ook tante Marja heel erg bedankt voor de lekkere drop, die ik al helemaal opgegeten heb en moeders bedankt voor de heerlijke olijven, die, je raad het vast niet, al -indirect- in de wc-pot verdwenen zijn. Omdat ik op dit moment helemaal niets terug kan doen tracht ik jullie te verwennen met mijn sappige verhalen over dromen die waar komen, eenhoorns, prinsen op witte paarden, vliegende tapijten, pratende bomen, eigenwijze aapjes, trollen, reuzen, Harry Potters en andere gedrochten die in werkelijkheid natuurlijk enkel te lezen zijn op weblogs op het internet.

Meest recentelijk...

Ben ik wezen 'bambooshooten'. Het woord komt nog niet in de Vandale voor, maar daar komt verandering in, het is slechts een kwestie van tijd. Wat houdt het in? Gezamenlijk met een aantal huisgenoten genaamd, Haredi (Egypte), Go-san (China) en mijn huisbazen ben ik in de wildernis van Kyoto jonge bamboo stronken wezen opgraven. Dit is nog een hele kunst. Slechts de nieuwste blaadjes zijn te zien, maar dit is slechts het puntje van de 'bambooshoot', waardoor het moeilijk is de stronken te vinden. Eenmaal gevonden kan het zorgvuldige harken en beitelen beginnen. Men begint rustig om zo weinig mogelijk te beschadigen, maar zowaar de exacte locatie bepaald is kan men los gaan als een echte rambo, met een hoogtepunt aan 'collateral damage'. Heel bevredigend. Men vroeg mij of ik dit al eerder gedaan had, zo beheerst was ik met het pikhouweel-achtige graafgereedschap, ik voelde me een samurai, een ninja, en kon de hele wereld aan, nog even en ik vroeg mezelf af: hoeveel boeddhabeeld-tochten had ik ook al weer niet overleefd? Zo moet een samurai zich gevoeld hebben in de dichte bamboobossen van het bergachtige Japan. Maar goed, het was gezellig.

Ook belangrijk!

Hiroshima

Simone kwam op visite! Natuurlijk was deze tijd heel goed besteed en heb ik heerlijk genoten. Helemaal zonder Simones wetenschap had ik een kleine trip naar Hiroshima en Miyajima georganiseerd. Voor de mensen die niet weten wat voor een plaats Hiroshima is: in Hiroshima is ten tijde van de Tweede Wereldoorlog de eerste atoombom gevallen, gevolg 200.000 doden, waaronder ongeveer 20.000 Koreanen. Maar wonderbaarlijk is de stad herrezen uit zijn as en is het nu een grote bruisende stad van niet minder dan 1 miljoen inwoners geworden. Slechts één gebouw die de atoombom overleefd heeft is niet afgebroken en wordt tentoongesteld als monument, en is zelfs werelderfgoed. En natuurlijk hebben Simone en ik deze 'dome' bekeken en waren versteld van de enorme kracht van de atoombom. Dit gevoel werd versterkt na het zien van de tentoonstelling in het atoombomherinneringsmuseum. Beangstigend, en toch heel erg interessant.

Miyajima

In de buurt van Hiroshima ligt het eiland Miyajima. Ook bekend om zijn world heritage: namelijk een hele oude shrine. Deze shrine is bijzonder omdat zijn toegangspoort in het water ligt. En met vloed voor een deel onder water komt te staan en bij eb helemaal droog staat. Naast het bezoeken van de shrine hebben Simone en ik voor de tweede keer in ons leven een berg beklommen, al was deze slechts 500 meter hoog, het gaf een spectaculair uitzicht. In de verte waren verscheidene Japanse eilanden te zien, en ook was er een fraai uitzicht over Hiroshima. Het uitzicht was de moeite van het beklimmen zeker waard.

Wakayama-ken

Niet alleen ik stond te springen om Simone in mijn armen te sluiten, ook mijn 'hostfamily' was heel erg enthousiast om Simone dan ook eindelijk te kunnen ontmoeten. Zij waren zelfs zo enthousiast dat zij ons naar mijn hostvaders geboorteplaats hadden meegenomen. Onderweg hebben we genoten van een heerlijke onsen (heetwaterbron/spa), de oudste van heel Japan, met een uitzicht over de Grote Oceaan. Na het bezoek aan de familie, de kleine broer van mijn hostvader woont nog steeds in het kleine stadje, midden in het Japanse platteland, hebben we overnacht in een luxe hotel. Met alweer een prachtig uitzicht op de bergen, de Japanse kust en de Grote Oceaan. Heel erg mooi. Ook zijn we getrakteerd op een weet-ik-niet -hoeveel gangen diner (Franse keuken). We zijn maar verwend!

zaterdag 28 maart 2009

sumo worstelen

Afgelopen vrijdag ben ik samen met mijn huisbaas, Nagano-san, Sam, Audry en Mei-ing en Go-san naar sumoworstelen geweest. Samen met Nagano-san ben ik om kwart voor zes uit mijn warme bedje gekropen om kaartjes te gaan halen in de taikan (gymnasium) in Nanba. Om half acht stonden we in de rij en kregen we te horen dat er per persoon slechts een kaartje gekocht kon worden. En er waren slechts 200 plaatsen! bij elkaar moesten we zes kaartje halen wat betekende dat we drie keer in de rij moesten gaan staan. Hoewel we ons eerst een beetje zorgen maakten, of dit ons wel zou lukken of niet, is het ons uiteindelijk toch gelukt! We hadden zogenaamde jiyuuseki, oftewel vrije plaatsen. De meest speciale plekken vooraan kosten zo ongeveer honderd euro en de gereserveerde plaatsen 40 euro. zo waren wij met onze 15 euro nog best goedkoop, hoewel we wel ver verwijderd waren van het toneel. Maar dat mocht de pret niet drukken. In het begin van de dag, wanneer de beste worstelaars nog niet aan de beurt zijn, is het nog niet zo druk in de Sumozaal, dus zijn we naar voren geslopen om toch even te mogen genieten van de echte sensatie. En het maakte een wereld van verschil. In de voorste plaatsen zijn de gezichtsexpressies van de worstelaars heel duidelijk te zien, evenals hun gigantische proportie. Je ziet het zweet op hun voorhoofd druipen, hoort de bitchslaps die ze elkaar verkopen en het gehijg na afloop van het korte gevecht. Het stereotype beeld van een sumo worstelaar is een dikke trage homp vlees, en wanneer men kijkt naar hoe zij zich bewegen is dat misschien ook zo. Echter zijn de twee beste worstelaars op het moment helemaal niet zo heel erg dik en wanneer zij bewegen is te zien dat ze toch behoorlijk gespierd zijn. Daarnaast moet je ervan bedacht zijn dat als iemand van 75 kilo, iemand als ik, een slag van een sumo worstelaar te verduren krijgt, waarschijnlijk even sterretjes ziet. Het was toch indrukwekkender dan gedacht. Daarnaast las ik dat de regels van het sumoworstelen in bijna 1500 niet veranderd zijn, evenals de eeuwenoude Japanse tradities die met het gevecht gepaard gaan. Net als 1500 jaar geleden wordt er van tevoren op de grond gestampt om de kwade kami (geesten) te verdrijven, daarna wordt er eenmaal met de handen geklapt om de aandacht van de goden te krijgen wat weer gevolgd wordt door het draaien van de handpalmen om iedereen ervan te overtuigen dat er geen wapens in het spel zijn. Er wordt zout in de ring gestrooid dat zowel de ring spiritueel reinigt als wel ontsmet. Wanneer de tradities gedaan zijn hurken de twee reuzen tegenover elkaar en kijken elkander strak aan, en als ze er beide klaar voor zijn kan het gevecht beginnen. Zijn ze er echter niet klaar voor, wat vrijwel altijd het geval is, dan worden enkele tradities herhaald, waaronder het strooien met zout, en gaan ze daarna weer tegenover elkaar gehurkt zitten. Dit herhaald zich net zo lang totdat beide worstelaars klaar zijn om een korte strijd te leveren. Gelukkig is er een tijdlimiet van 4 minuten (die er vroeger helemaal niet was), anders zou het misschien uren kunnen duren voordat de strijd, die slechts enkele seconden kan duren, geleverd wordt.

zaterdag 21 maart 2009

het groene gras

Of je hebt een witte huid, grote ogen, misschien blond haar en lange wimpers, of je huid is geel, je hebt kleine ogen, die altijd zwart of bruin zijn en zwart haar. In Europa betalen mensen zich groen en geel aan dure zonvakanties om later met hun gebruinde huid bij de buren te pronken, in Japan poederen de vrouwen hun gezicht wit. In het Westen zijn veel Aziaten populair bij het tegenovergestelde geslacht vanwege hun anders-zijn of juist omdat ze spleetogen hebben. In Japan, China en Zuid-Korea doen mensen oogoperaties om hun ogen groter te laten lijken. Ik wist dat het bestond, maar had er nooit stil bij gestaan totdat Vinh mij erop wees 'weet je waarom veel Japanse scholieren met een 'piratenlapje' rondlopen?' 'Om piraatje te spelen?' ' zij hebben net een oogoperatie ondergaan'. In Nederland hebben veel kinderen zoiets wanneer zij een lui oog hebben, in Japan is het dus waarschijnlijk veelal het gevolg van een ooglid 'correctie'.

Ook merk ik het bij mezelf. Ik vind mijn dikke-stugge-peper-en-zout-kleurige haar maar niks. Zou ook best een kleinere neus willen hebben, ook vind ik spleetogen niet lelijk. Van iemand met wie ik samenwerkte in een restaurant, die altijd zijn haar bruin kleurt, kreeg ik te horen dat hij jaloers was op mijn haarkleur, zelfs op de hoeveelheid van mijn haar. Een Japanse vriendin was helemaal gek van mijn wimpers. Heh? wimpers, zijn mijn oogwimpers lang dan? Verrek, Japanners hebben bijna geen oogwimpers. Ook zijn meeste jaloers op mijn blauwgrijze ogen.
----Mijn gedachten gaan dan helemaal terug naar de begin van de Edo-periode (16nogwat-1868). Hoe zouden Japanse mensen hebben gereageerd toen zij voor het eerst iemand zagen met blauwe ogen, blonde haren, grote ogen en lange wimpers?--- en zelfs mijn vooruitstekende grote neus is populair als ik het verhaal moet geloven van een oude vrouw, genaamd Noriko, wie ik Engelse les geef. Japanners hebben bijna altijd een platte neus. Laatst was ik met een vriend uit Singapore (Chineese afkomst) in de openbare badplaats aan het baden toen ook dit onderwerp ter sprake kwam. Hij zei: 'The grass is always greener on the other side'. Vanzelfsprekend had ik dit gezegde wel eens vaker gehoord, maar nu werd ik me ervan bewust dat deze stelling niet enkel bij het voetbal opgaat.

donderdag 5 maart 2009

De schaduwzijde van Japan

Ook Japan kent zijn nadelen. Te beginnen met de noeste arbeid die vele Japanners moeten leveren in naam voor het collectief. Met name de befaamde 'salarymen' hebben het zwaar te verduren. Hun leven bestaat met name uit vroeg opstaan, vaak met steun van de huisvrouw, vroeg beginnen met werk - voordat de baas het bedrijf binnenstapt natuurlijk - tot laat op het werk blijven, en veel alcohol drinken, en dan uiteindelijk, laat, in dronkenschap, natuurlijk niet altijd, maar zeker in het einde van de werkweek, thuiskomen. Dit vijf dagen in de week, zodat ze in het weekend wellicht niet veel meer kunnen doen dan slapen, voor de tv liggen, en heel misschien ook nog wat tijd met de kinderen doorbrengen. Waarschijnlijk is dit dan wel het meest onwerkelijke, en meest overdreven voorbeeld, maar het gebeurt wel, en komt in een waarschijnlijk iets mindere vorm veel voor. Het gerucht gaat dat de ' salarymen' zo slechts 2 uur gemiddeld per week tijd voor hun kinderen hebben. Dat lijkt mij niet heel erg veel. Een van de schokkendste karakteristieken die men kent is waarschijnlijk de openbare dronkenschap. Het is heel erg curieus dronken volwassen mannen te zien liggen in het gangpad van de trein. Of wanneer je de trein uitstapt een man ziet liggen in de trein, keurig in pak, zijn hoofd uitstekend naar buiten om vlug even in de tussenstop op Kishibe (treinstation) te vomeren. Ik was van plan een lekkere snickers voor de terugweg te kopen, maar heb daar toch vanaf gezien.

Tevens heb ik de werksfeer nu ook zelf aan den lijve ondervonden. Ik werk namelijk sinds twee maanden part-time in een Japanse pizzeria. Heel erg smakelijk. En eindelijk ben ik getuige dat ook Japanners gewoon mensen zijn. Dus niet altijd vriendelijk, gastvrij of gebogen onder de Japanse conventies (zoals de tatemae-honne -masker en ware gevoelens - conventie, die de harmonie in de samenleving moet waarborgen). Te beginnen - en te eindigen - met mijn tenchou (manager/baas). Nog nooit heb ik een dergelijke beklagenswaardig, arrogant stuk verdriet gezien. Met helemaal geen gevoel voor taal en werkelijkheid. Nu weet ik dat ook de horecamanagers in Nederland vaak niet de liefsten zijn, en deze past zeker in dat rijtje. Maar goed, zo heb ik nu met eigen ogen gezien dat ook de Japanse bevolking bestaat uit waarlijk vriendelijke mensen en gedrochten. Meeste van mijn collega's, meestal ook studenten, vinden de tenchou ook een loser, streng of allicht een beetje vreemd, of ik citeer: 'He's crazy, fucking crazy'.

Daarnaast zijn er ook nog de ouderen van de samenleving. Omdat in Japan alles zo goed is georganiseerd, is gedisciplineerd en is geregeld, moet een bepaald deel van de oudere bevolking een baan zoeken naast hun uitkering. Willen ze nog eens een uitstapje willen maken. En die baan is voornamelijk gericht op de veiligheid van de maatschappij: Op een fluitje blazen als een bus achteruit gaat bijvoorbeeld, of het verkeer regelen op een kruispunt met stoplichten. Ook de mensen die op de Universiteitscampus de fietsen in het gareel houden, en af en toe een bemoeizuchtige tuchtende opmerking maken zijn meestal oude mannen die voor de grap moeten bijverdienen in de Japanse kou, of klamme vochtige zomers. Wat ze hun eigen bevolking al wel niet aandoen.

In Nederland geeft iedereen de indruk dat regels bestaan om de overheid geld in het laadje te brengen. Op zich zit daar een zekere bron van waarheid in, maar Nederland erkent gelukkig wel het gezegde, uitzondering op de regel, of neemt men neemt in Nederland de regels niet zo nauw, zoals bijvoorbeeld het Nederlandse drugsbeleid. In Japan is dit niet zo. Er zijn geen uitzonderingen, er is geen tolerantie, voor de meest belachelijke redenen moet men een lang gesprek voeren met de buurtpolitie. Dit alles om de harmonie te bewaren. Een mooi voorbeeld. Ik wil mijn fiets parkeren op de parkeerplaats van de supermarkt, omdat deze gratis is. Ik denk, Ik arme student, hoef dan geen geld te betalen voor de stalling en mag dit best doen. Ik til mijn fiets zachtjes over het hek, het was nog vroeg, zowaar was de parkeerplaats noch de supermarkt geopend, stapte weer op mijn fiets aan de andere kant van het hek om mijn fiets op de fietsparkeerplaats te parkeren. Maar helaas. Algauw kwam er een bejaarde opa al schreeuwend en wijzend aangerend om mij wel alstublieft te verzoeken niet mijn fiets hier te parkeren, maar op de daarvoor speciaal gemaakte prijzige fietsenstalling. Uiteraard wel bewaakt. Maar, voor een keertje dan... Nee geen uitzonderingen. Dit is ook een van de reden waarom ik een hekel heb aan NS personeel met name treincontroleurs, die zijn ook zo muggenzifterig (maar ook hier zijn er uitzonderingen op de regel natuurlijk).

Uiteraard heb ik ook wat positiefs te melden. Ik ben namelijk verhuisd. Helaas naar een ietwat duurdere stek, maar dat mag niet baten. Eerst woonde ik in een jaren '60 stijl flat met een vieze keuken, kleine betonnen kamer, hard matras, razendsnel internet en gezellige studentensfeer en nu woon ik in een Japans huis. Dat wil zeggen koud, er is een WC zonder stoel, ook wel beter bekend als een Franse toilet die je vaak aantreft bij restaurants langs de weg richting Zuid-Frankrijk en een gemeenschappelijke kamer met High definition breedbeeld televisie. Alles heeft zo zijn voor en zijn nadelen. Ook mijn mede bewoners zijn allen buitenlandse studenten, nu 4 andere, later waarschijnlijk 8, en heel erg vriendelijk en gastvrij. Ze spreken allen Japans, bij de meeste van hen is het hun Major, ik ben de slechtste, maar dat creeert kansen. De locatie is echter wat minder, maar ook weer wat beter. Het is slechter in de zin dat het erg ver weg is van Osaka, het centrum, maar het is beter aangezien de omgeving mooier is. Ik woon nu dicht bij de bergen, tegen de bergen aan eigenlijk, wat maakt dat ik nu wat meer puisten van bergen moet beklimmen, en in de zomer wordt de nabije omgeving waarschijnlijk gesierd met rijstbouw. Erg speciaal, denk ik. het is dichter bij de universiteit, zeker bij minoo campus, maar weer verder van mijn part-time job. Of zoals de Japanners zeggen beito, of strikt genomen, arubeito. Dan hebben de Duiters toch nog ergens invloed op. Ik ben goed opgevoed, dus heb mij ook gelijk voorgesteld aan de wijkpolitie. Het is niet te geloven, maar ik woon nu net 5 dagen in een nieuwe stad - Minoo-shi, i.p.v. Suita-shi, waar de studentenflat zich bevond - en ik ben nu al staande gehouden door de buurtpolitie... fietscontrole. Gelukkig spreek ik nu al een stuk beter Japans zodat ik in een rap tempo kan vertellen van wie de fiets is, waar de wettelijke eigenaar hem gekocht heeft, hoe lang hij hem in zijn bezit heeft gehad, wanneer ik hem overgekocht heb, waar het licentiebewijs is, of de fiets wel eens een lekke band heeft gehad en waarom mijn bel het niet meer doet. Hij maakt aantekening in zijn nootblok, juu rii aannn adoomiiraaruuu. juist. Meneer de agent ook weer blij, heeft hij ook weer eens wat te vertellen bij de buurtpolitieevaluatie die avond. Ik vroeg al, jij kent mij nu he dus je gaat me niet meer lastig vallen he??? Nee, zal niet meer gebeuren. Waarschijnlijk was ik die avond the hot topic van de evalutie!! Ik hoor hem al zegggen: ' mochten jullie een gaijin (buitenlander) met blauwe ogen, rode fiets, een zwart mandje, een kapotte bel, en een zadel van het merk Kishima voorbij zien fietsen dan weten jullie wie dat is: Julian Admiraal, beware!

Daarnaast gaan mijn werkzaamheden als Julian-sensei ook gewoon door. Dat wil zeggen Engels conversatieles geven aan een bejaarde oude vrouw, van weet ik niet hoe oud. Ze heeft de Tweede Wereld Oorlog nog bewust meegemaakt, dus ik schat haar rond een jaar of 80. Ze wilt niet dement worden, daarom wilt ze graag haar Engels onderhouden, zowaar verbeteren. En tot mijn verbazing, voor een Japanse doet ze helemaal niet onder aan de Japanse highschool kinderen of zelfs studenten. Zelfs diegenen met een Major Engels. Ze betaald veel te goed en trakteert me ook nog wel eens op eten. Ik ben gelukkig. Tijdens het eten eist ze dat ik mijn Japans oefen door Japans met haar te spreken, wel erg grappig. Daar wilt ze natuurlijk geen geld voor hebben. Ik heb haar daarom maar stroopwafels gegeven.

woensdag 25 februari 2009

alles op een rijtje

Nu helemaal bekomen van de Nederlandse en Belgische barbaarse ervaringen, opgedaan aan het thuisfront, ben ik weer helemaal in de beschaafde wereld gekomen, waar studenten niet goed weten wat scheren is, mensen voor de collectieve veiligheid een wit mondkapje dragen, elke keer wanneer zij thuis komen gorgelen met water, en nog steeds denken dat je griep (influenza) kan krijgen van de lucht. Ik voel me weer helemaal thuis. Voor de mensen die ooit ook een keer Japan een bezoek aandoen, ga voor de griezelige ervaring eens naar een ziekenhuis. Doordat wellicht iedereen maskers draagt lijkt het meer op een slachthuis dan op een eventuele spot waar ze mensen genezen. Tja... klein cultuurverschil. Japanners houden nou eenmaal niet van viezigheid. In een ver verleden kon Nederland nog trots zijn op zijn schone stoepen, smetteloze zalen en zijn smetvreselijke eigenschappen, dat het 17de eeuwse Holland karakteriseerde. Nu is dat overgewaaid naar Japan. Toen ik voor mijn korte excursie weer in Nederland kwam waren de vieze straten en stoepen het eerste waar ik me aan ging hekelen. Hiervoor had ik daar nooit bij stilgestaan en mijn beste beentje voorgezet en zo vaak als het kon ook mijn kauwgom op de grond gedeponeerd. Nu, daarentegen, gooi ik het netjes in de prullenbak. Hoeveel een mens wel niet kan veranderen. Anders dan in Singapore wordt je in Japan niet opgehangen als je je kauwgom op de grond gooit, maar niemand doet het. Ten eerste omdat het niet mag, waardoor veel mensen denken dat Japanners domme schapen zijn die hun regering gehoorzamen. Aan de andere kant is het een kenmerk van de Japanse cultuur, met name de gebeden: 'wat gij niet wilt dat u geschied doe dat ook een ander niet', en 'dat doe je thuis bij de moeder toch ook niet' worden erg belangrijk gevonden.

Even weer terug naar de realiteit. Op het moment worden geisha geterroriseerd door handtastelijke toeristen. In Japan is sexual harassment een groot probleem en de Japanse regering heeft een grote neiging zijn vrouwelijke burgers optimaal te beschermen. Vandaar ook dat er in de spitsuren in treinen speciale vrouwenwagons zijn. Zodat het vieze bederfelijke mannelijke ras niet kan profiteren van de tegen hen aan geperste ranke dames om zich heen, door bijvoorbeeld 'perongeluk' haar bibs aan te raken. Dat maakt het dat toeristen die geisha aanraken of vast pakken voor een foto met argusogen bekeken worden. Beste toeristen, laat de geisha in hemelsnaam gewoon hun werk doen. Val ze niet lastig met foto's en raak ze in geen enkel geval aan. Westerse mensen houden er ook niet van door vreemden hardhandig dan wel gewoon aangeraakt te worden. Er zijn er al zo weinig geisha (nog slechts 1000).

Op het moment heb ik nog steeds moeite met de Japanse taal, zo bleek na een nogal gênante ervaring. Ik dacht, ik moet mijn vuile goed maar weer eens wassen, dus ben naar de winkel gegaan om 'wasmiddel', tenminste een verpakking met daarop bloemetjes en kleding afgebeeld. Plus dat ik het karakter voor vies herkende. Dus ik dacht die neem ik. Ik daarmee mijn wasje gedraaid opgehangen (rook goddelijk) en op een gegeven moment komt de Chinese, Japanse vriendin van Masato mijn edele kamer binnengelopen. Ze kijkt naar mijn was en naar mijn 'wasmiddel'. Ze wijst: ii nioi dake, (enkel een lekkere geur). Juist, het was dus wasverzachter. Maar ik werd algauw getroost. Masato en Vinh hadden ook een half jaar lang dezelfde fout gemaakt. Ik werd er gelukkig al gauw op gewezen dat ik vaker dingen moet vragen aan de staf, als ik dingen niet zeker weet.

maandag 16 februari 2009

Snowboarden in Nagano

Dat Japan probeert westerse producten te mijden uit de nationale economie moge duidelijk zijn. Niet lang geleden werden snowboards van Europese makelij geweigerd met als excuus dat de Japanse sneeuw ongeschikt zou zijn voor dergelijke boards.

Na twee dagen geboard te hebben in Nagano moet ik eerlijk toegeven dat de Japanse overheid - uiteraard - volkomen gelijk had. Normaal gesproken bedwing ik met gemak, mede door mijn grote talent, kundigheid en doorzettingsvermogen, de Franse Alpen. Rode, zwarte pistes, etc. het maakt mij niets uit. In de Japanse sneeuw echter, voelde ik me als een ijsbeer op de zuidpool. Ik ben de tel kwijt geraakt hoe vaak ik wel niet op mijn sufferd gegaan ben. Ja de Japanse sneeuw is heel anders! Evenals de Japanse skiliften. Men mag Japan gerust als een van de veiligste landen ter wereld bestempelen, maar niet als het gaat om skiliften! Al hangend in de ijskoude Japanse lucht moest ik niet vergeten mijzelf vast te houden aan de reling... Of was deze in het geheel niet aanwezig? Het was geen uitzondering wanneer wij,Vinh en ik, elkaar moesten vastgrijpen, wilden wij niet in een ravijn van 300 meter vallen. Terstond kwamen alle herinneringen in me naar boven van toen ik een doorlopende reisverzekering bij de Rabobank afsloot. Dit werd gevolgd door nog veel meer herinneringen: van toen ik voor het eerst ging kruipen, lopen, mama's naam kon spreken, mijn tijd op de basisschool en middelbare school vlogen voorbij. Mijn hele leven flitste voorbij in de skiliften van de Japanse wildernis.

Na al deze nare ervaringen heb ik ook mooie gebeurtenissen te melden, selbstverstandlich. Bijvoorbeeld het nemen van een bad samen met Vinh, gezellig eten in het huisje waar wij dat weekend bivakkeerden, uiteraard samen met de rest van het groepje: Yuka, Yuki en Xandra. Ons hosteltje was perfect. Ook werd ik verrast door het mooie uitzicht in de mooie bergen van Nagano. Bovenop de piste was het uitzicht schitterend, zeker toen de zon ging schijnen. Voor het prachtige uitzicht hebben de Japanners een speciale panorama piste gekunsteld. Jammer genoeg was de overduidelijk zwarte-ijzige-bokkel-panorama-piste net iets te lastig voor mij om ook nog van het uitzicht te kunnen genieten. Derhalve heb ik vanaf toen ook maar de Olympische piste genomen. Ik had natuurlijk geen zin in botbreuken, e.d. ondanks mijn verzekeringen.

maandag 29 december 2008

mochi

Vandaag ben ik samen met Masata en zijn vriendin, Shuai, naar een Mochifeest geweest. Vanochtend vroeg zijn we naar de gebeurtenis vertrokken, aangezien het evenement al begon om negen uur. Uiteraard waren we wat te laat en kwamen we ongeveer half tien aan op het metrostation waar een jongen genaamd, Kyuchan, die Shuai uitgenodigd had - en Shuai was zo vriendelijk geweest ons uit te nodigen - ons op stond te wachten. Vanaf het metrostation was het zo ongeveer tien minuten lopen naar zijn ouderlijk, de halve familie woont daar geloof ik, huis dat heel erg indrukwekkend was. Ten eerste was alles volgens de Japanse traditionele stijl ingericht. Dat betekent dat het huis van buiten gewoon lijkt op een doodgewoon huis, maar wanneer je binnentreedt verrast wordt met schuifdeuren. Alles, het hele interieur, is gemaakt van hout, er zijn heel veel kamers, met soms enkel een tafel en het was er heel erg koud. Naast het huis stond de familietempel (althans, dat vermoed ik). Deze was ook erg groot, leek op een huis en had een traditionele Japanse uitstraling met aansluitend nog een groot huis waar iedereen gezamenlijk kan eten.

Bij aankomst was de beste familie al bezig de tot moes gekookte rijst fijn te stampen met reusachige hamers, aangemoedigd door Kyuchan zijn tante en zijn oudere zuster: 'ichi, ni, san, ichi, ni, san' (een, twee, drie 2x). Voordat ik de drempel overstak vielen er al woorden van 'a de gaijin(buitenlander) is er!' waarna ik aan de hele familie werd voorgesteld. Het was erg fijn nu ook in contact te komen met Japanse kinderen. Heel erg grappig. In tegenstelling tot de meeste Japanse ouders zijn veel Japanse kinderen helemaal niet schuw en willen ze alles van je weten en vertellen ze alles wat je niet wil weten. Grappig is te zien dat kinderen je al gauw bestempelen. Zo was ik 'eigo no hito' (Jongen die Engels spreekt). Ik probeerde hem duidelijk te maken dat ik uit Nederland kwam en dat mensen daar geen Engels spreken maar Nederlands. Vanzelfsprekend wist het beste jongetje niet wat Nederland was, laat staan waar het lag, dus besloot hij maar met het verhaal dat ik uit een land kom waar enkel monsters leven. Een ander kereltje vertelde trots dat hij zijn eigen geld verdiende. Aan de kant van de weg staan in Japan om de honderd meter drie (fris)drankautomaten. Veel mensen vergeten, vermoed ik, hun wisselgeld, zodat waarschijnlijk al het kleingeld in de handen komt van dit Japanse knaapje van acht jaar oud. Wanneer ik nog eens in grote geldnood zit, weet ik wat me te doen staat. Tenslotte is het praten met kinderen gewoon fantastisch. Ze vertalen niks voor je, leggen niks uit, en als je zegt dat je het niet begrijpt herhalen ze gewoon precies hetzelfde wat ze al zeiden. Soms begrijp ik het na de tweede keer, maar niet zelden moet ik de betekenis afleiden van gebaren of gezichtsuitdrukkingen.

Na een korte observatie mocht ik ook gaan stampen, een hele intensieve bezigheid dat lijkt op het kloven van hout. Na het stampen mocht ik helpen met het draaien van de mochi. Het eindproduct is dan een rijstbal, dat eigenlijk enkel smaakt naar rijst. Naast de stampbak zit de oude garde van de familie eieren te koken, Japanners houden nou eenmaal van eieren. Tijdens het stampen en het draaien van de mochi in bollen werden mij verscheidene gerechten toegeschoven. Zo kreeg ik warme rode bonensoep met mochi en een kom rijst met nori(zeewier), kip, en ui. Ik heb mijn maag de gehele tijd niet horen klagen.

Na afloop van de grote gebeurtenis ben ik nog uitgenodigd om te blijven eten. Een gratis maaltijd kan ik natuurlijk niet afslaan dus heb ik deze mogelijkheid met beide handen aangepakt. De gehele dag was overigens gratis, zou ik vragen of ik moest betalen hadden zij mij waarschijnlijk zo snel mogelijk de deur gewezen. Dit maakt vanzelfsprekend deel uit van de Japanse gastvrijheid. Na de nabe (pot gevuld met allerhande soorten groenten en vlees, waar je zelf met je o-hashi (stokjes) wat uit kunt vissen) maaltijd, -waar ik als enige deel van uitgemaakt had, Masato en Shuai waren reeds lang voor de maaltijd, dat om drie uur geschiedde, vertrokken- ben ik nog wat wezen luieren met Kyuchan, zijn zus, vader en nichtje, voor de televisie. Om zes uur vond ik het tijd om te gaan en ben ik met een tevreden gevoel naar huis gegaan.